Publikacje

Potrącenie wzajemnych wierzytelności bywa w praktyce zagadnieniem rodzącym szereg wątpliwości. Z jednej strony jest to bowiem czynność jednostronna, dopuszczona przepisem art. 498 Kodeksu cywilnego, z drugiej strony może stanowić jednak przedmiot porozumienia (umowy) stron, będących względem siebie i wierzycielami, i dłużnikami. Jakkolwiek potrącenie stosowane jest w obrocie gospodarczym bardzo często, to korzystanie z potrącenia może jednak rodzić szereg problemów, jak choćby dotyczących formy złożenia oświadczenia o potrąceniu (traktuje o tym artykuł Iwo H. Klisza). Innym zagadnieniem dotyczącym potrącenia jest pytanie o granice możliwości ułożenia przez strony zasad dokonania potrącenia. Innymi słowy, czy zawierając porozumienie o dokonaniu potrącenia, strony zobligowane są stosować przepisy art. 498 Kodeksu cywilnego (ze wszystkimi ustanowionymi tam wymogami), czy też mogą dowolnie - w granicach jednak zakreślonych przez przepisy bezwzględnie obowiązujące - ułożyć umownie zasady dokonania potrącenia?

Sąd Apelacyjny w Katowicach wyrokiem z dnia 6 kwietnia 2006 r. orzekł, że strony - dokonując umownie potrącenia - ograniczone są jedynie przez granice swobody umów (określonej w przepisie art. 353[1] KC). Sąd wywiódł stąd wniosek, że do takiego potrącenia nie stosuje się przepisów art. 498 KC:

------------------------------------------

WYROK SĄDU APELACYJNEGO W KATOWICACH
z dnia 6 kwietnia 2006 r.
sygnatura akt: I ACa 2213/05

Potrącenie ustawowe zdefiniowane w art. 498 § 1 kc nie wymaga dla swej skuteczności zawarcia stosownej umowy, a przeciwnie dochodzi do skutku na mocy jednostronnego oświadczenia złożonego przez zainteresowanego potrąceniem ( art. 499 kc) i przy spełnianiu przesłanek z art. 498 § 1 kc. Nie ma zatem potrzeby by strony w celu uzyskania skutku potrącenia wynikającego z art. 498 § 2 kc, a więc umorzenia wzajemnych wierzytelności zawierały umowę o potrąceniu. Niewątpliwie zawarcie umowy o potrąceniu (potrącenie umowne) jest dopuszczalne w świetle zasady swobody umów z art. 353[1] kc, jednakże do takiej umowy nie mają zastosowania zasady potrącenia ustawowego z art. 498 kc, lecz zasady potrącenia wynikają z treści umowy.

------------------------------------------

TAGI: prawo cywilne, prawo zobowiązań, prawo kontraktowe