Publikacje

Polska jest krajem, który z budżetu Unii Europejskiej otrzymuje zdecydowanie najwięcej środków finansowych. Szacuje się, iż w latach 2007-2013 nasz kraj uzyska od Unii Europejskiej w sumie 87 miliardów euro, a do budżetu Unii odda 22 miliardy euro, co oznacza, iż „na czysto” dostaniemy około 65 miliardów euro. Statystycznie zatem każdy Polak otrzyma z UE ponad 1,5 tys. euro.
W rzeczywstości pieniądze - i to znacznie większe – otrzymają wyłącznie osoby, które wystąpią o środki unijne w ramach różnych Funduszy Europejskich. Dla uzyskania pomocy konieczne jest wystąpienia z odpowiednim wnioskiem. Okazuje się jednak,  że w zależności od rodzaju udzielanej pomocy przepisy przewidują nieco odmienne procedury, w oparciu o które można się starać o dofinansowanie różnych projektów.
W sprawach prowadzonych na gruncie ustawy o Narodowym Planie Rozwoju (Dz. U. Nr 116, poz. 1206 ze zm.) złożenie wniosku traktuje się jako wszczęcie postępowania administarcyjnego. Wskutek tego orzeczenie wydane w takiej sprawie jest decyzją administracyjną (uchwała NSA z 22 lutego 2007 r., sygn. akt II GPS 3/06). Powinno zatem spełniać wszystkie przesłanki z art. 107, których wymaga się od decyzji administracyjnej, tzn. zawierać: datę wydania, oznaczenie organu i stron, podstawę prawną rozstrzygniecia i rozstrzygnięcie, uzasadnienie, wskazanie trybu odwołania oraz podpis wydającego decyzję.
W postępowaniu o uzyskanie pomocy unijnej wnioski poddaje się co do zasady kontroli pod względem formalnym, a dopiero gdy przejdą pozytywnie taką weryfikację – kontroli merytorycznej. Badanie merytoryczne wniosku stanowi zatem istotę analizy wniosku, w oparciu o nią bowiem tworzy się listę i kolejność osób, które uzyskają pomoc z Unii Europejskiej.
Warto zwrócić uwagę, że organ dokonujący oceny musi działać tu w oparciu o przepisy prawa. W wyroku wydanym w sprawie II GSK 874/08 Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że niedopuszczalne jest ustalanie listy osób na podstawie kryterium losowania, jako że takie kryterium nie było wyraźnie przewidziane przez właściwe dla tej sprawy przepisy. Odstąpienie przez organ od ustawowych zasad zostało zatem uznane przez Sąd za niezgodne z prawem i stało sie podstawą uchylenia decyzji.
Dla uznania, że działanie organu jest prawidłowe, należy także zbadać, czy organ przy podejmowaniu rozstrzygnięcia w sprawie pomocy z UE bierze pod uwagę wszystkie przepisy prawa powszechnie obowiązującego. W ramach realizowania programu Rozwoju Obaszarów Wiejskich na lata 2007-2013 w zakresie „Modernizacji gospodarstw rolnych” organ przyznawał pomoc wyłącznie w oparciu o kolejność ustaloną w drodze losowania przy użyciu systemu teleinformatycznego. Podstawą takiego działania było rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. (Dz. U. Nr 193, poz. 1397 z późn. zm.), które przewidywało wprost stosowanie tej procedury. Można mieć jednak wątpliwości, czy przydzielanie środków unijnych tylko niektórym podmiotom wybranym w drodze losowania jest zgodne z przepisami wyższego rzędu, zwłaszcza z konstytucją zasadą równości. Konstytucja bowiem wyraźnie stwierdza, że jednostki znajdujące sie w tożsamej sytuacji mają byc jednakowo traktowane przez władzę publiczną. Biorąc pod uwagę okoliczność, że normy Konstytucji stosuje sie bezpośrednio organ winien dokonać rozdziału środków na podstawie innego, merytorycznego i sprawiedliwego kryterium, czyniąc tym samym zadość wymogowi równości wszystkich wobec prawa.
Powyższe przykłady wskazują, że przyznawanie środków unijnych nie zawsze odbywa się w sposób zgodny z prawem. Warto mieć to na uwadze i w razie potrzeby odwoływać się od niekorzystnych rozstrzygnięć pamiętając jednak o dochowaniu terminów. Brak pozyskania pomocy z Unii Europejskiej może bowiem wpłynąć na osłabienie konkurencyjności wnioskodawcy w walce rynkowej i odbić się niekorzystnie na jego sytuacji finansowej.

(dr Paweł Kuczma)

Kancelaria Prawnicza AMADEUS reprezentuje Klientów również w postępowaniach odwoławczych w sprawie środków unijnych - szczegółowe informacje znajdują się tutaj.