Publikacje

Możliwość naliczenia dłużnikowi odsetek według wyższego często oprocentowania, właściwego dla zobowiązań podatkowych, wprowadziła ustawa z 12 czerwca 2003 r. o terminach zapłaty w transakcjach handlowych (Dz. U. nr 139, poz. 1323 - ze zm.).

Wysokość odsetek i sposób ich naliczania

Stosownie do art. 7 ustawy, "jeżeli dłużnik, w terminie określonym w umowie albo wezwaniu, o którym mowa w art. 6 ust. 2, nie dokona zapłaty na rzecz wierzyciela, który spełnił określone w umowie świadczenie niepieniężne, wierzycielowi przysługują, bez odrębnego wezwania, odsetki w wysokości odsetek za zwłokę, określanej na podstawie art. 56 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. nr 137, poz. 926, z późn. zm.), chyba że strony uzgodniły wyższe odsetki, za okres od dnia wymagalności świadczenia pieniężnego do dnia zapłaty". Jak widać, odsetki w wysokości odsetek dla zobowiązań podatkowych należą się z mocy prawa, niezależnie od wezwania dłużnika przez wierzyciela. Co więcej, ograniczenie lub umorzenie odsetek (jednostronne wierzyciela lub umowne) jest nieważne z mocy art. 9 ustawy.

Zgodnie z art. 5 ustawy, "jeżeli strony w umowie przewidziały termin zapłaty dłuższy niż 30 dni, wierzyciel może żądać odsetek ustawowych za okres począwszy od 31 dnia po spełnieniu swojego świadczenia niepieniężnego i doręczeniu dłużnikowi faktury lub rachunku - do dnia zapłaty, ale nie dłuższy niż do dnia wymagalności świadczenia pieniężnego".

Reasumując, wierzyciel może naliczyć odsetki w sposób następujący:

a) jeśli termin płatności był krótszy niż 31 dni - odsetki począwszy od następnego dnia po terminie płatności do dnia zapłaty, w wysokości odsetek dla zobowiązań podatkowych,

b) jeśli termin płatności był dłuższy niż 30 dni - oprócz odsetek określonych w lit. a, także odsetki ustawowe (dla zobowiązań cywilnych), począwszy od 31 dnia od spełnienia świadczenia do dnia zapłaty, nie później niż do terminu płatności.

Przez spełnienie świadczenia należy rozumieć wykonanie obowiązków wierzyciela wynikających z umowy, np. przy sprzedaży - przeniesienie własności i wydanie rzeczy, przy sprzedaży usługi - wykonanie usługi itd.

Zakres stosowania ustawa

Stosowanie powyższego sposobu naliczania odsetek, zazwyczaj korzystniejszego od sposobu określonego przez art. 481 Kodeksu cywilnego, jest jednak ograniczony przedmiotowo i podmiotowo.

Przepisy ustawy stosuje się wyłącznie do:

a) transakcji handlowych polegających na odpłatnym dostarczaniu towaru lub odpłatnym świadczeniu usług, jeśli obie strony zawarły ją w ramach wykonywanej działalności gospodarczej lub zawodowej (art. 2 ustawy), oraz
b) jeśli stronami transakcji są wyłącznie: przedsiębiorcy, rolnicy, rolnicy prowadzący gospodarstwa agroturystyczne, podmioty określone w art. 3 ustawy - Prawa zamówień publicznych (sektora publicznego), osoby wykonujące wolne zawody, oddziały lub przedstawicielstwa przedsiębiorców zagranicznych, a także podmioty zagraniczne z sektora drobnej wytwórczości (art. 3 ustawy).

Wyłączeniu podlegają (art. 4 ustawy):
- długi objęte postępowaniami określonymi w Prawie upadłościowym i naprawczym,
- umowy z bankami (tj. mających na celu czynności bankowe określone w art. 5 ust. 1 i 2 Prawa bankowego),
- umowy finansowane w części lub w całości ze środków międzynarodowych instytucji finansowych, których Polska jest członkiem lub z którymi zawarła umowy o współpracy, lub pochodzących z bezzwrotnej pomocy Unii Europejskiej, funduszy strukturalnych lub Funduszu Spójności UE,
- umowy zawarte wyłącznie przez podmioty sektora publicznego (tj. o których mowa w art. 5 ustawy o finansach publicznych).

Ustawa wprowadziła jeszcze jedną ulgę dla podmiotów objętych jej regulacją, bowiem roszczenia z umów, dla których ustawa ma zastosowanie, są zwolnione z wpisów sądowych w postępowaniu nakazowym. Warto nadmienić, że sąd ma obowiązek rozpatrzyć pozew właśnie w postępowaniu nakazowym.

**********

Do obliczania odsetek zgodnie z ustawą najlepiej użyć kalkulatorów odsetkowych, wyposażonych w taką funkcję. Oprogramowanie takie, jedyne na rynku, oferujemy w zakładce "oprogramowanie".

(dodał: Hubert Schwarz)